PIB: inburgeren met een zak vol centen

Iedereen in Nederland kent de "inburgeraars" wel: mensen die op een taalschool zitten om de Nederlandse taal en cultuur te leren. Tot nu toe werd je als inburgeraar door de gemeente waar je woont, naar een cursus gestuurd, maar vanaf vorig jaar is er een mogelijkheid om zélf te kiezen aan wie je je inburgering toevertrouwt. De naam ervan is P.I.B., wat staat voor Persoonsgebonden InburgeringsBudget.

Wat is dat, een persoonsgebonden budget? Het persoonsgebonden budget (PGB) bestaat alweer een heel aantal jaren. Het is bedoeld voor mensen, die bijvoorbeeld een gehandicapt kind hebben of die zelf gehandicapt zijn of erg ziek. Ze kunnen met een PGB zelf beslissen naar welke therapeut ze gaan. Dan krijgen ze een zak met geld, dat ze zelf mogen beheren.

In 2008 zijn er een aantal nieuwe persoonsgebonden budgetten bijgekomen: het Persoonsgebonden ReïntegratieBudget, het Persoonsgebonden InburgeringsBudget en het Persoonsgebonden Budget voor asielzoekers, die onder de Pardonregeling vallen (PVB). Het reïntegratiebudget is er voor mensen die werkeloos zijn. Als ze niet gelijk werk kunnen vinden, mogen ze een opleiding volgen, die ze niet zelf hoeven te betalen. Ze krijgen geld dat ze zelf mogen besteden aan een opleiding of cursus, die ze graag willen volgen.

Het inburgeringsbudget is ook nieuw. De meeste buitenlandse mensen weten echter nog niet dat ze zelf geld kunnen krijgen om een cursus uit te zoeken. Ook de meeste gemeentes vinden het moeilijk om met het PIB te werken, omdat er sinds 2007 al zoveel veranderingen in de WI (Wet Inburgering) zijn geweest. Daarom gebruiken ze het budget nog maar weinig of zelfs helemaal niet.

Toch zou het een uitkomst zijn als je ook als inburgeraar zelf een cursus zou kunnen kiezen. Nu heb je vaak weinig keus en word je maar al te vaak in een groep gezet, die een te laag of een te hoog niveau heeft. Klachten hierover worden niet altijd serieus genomen. Als je als inburgeraar zelf het geld zou krijgen, dat de gemeente voor je inburgering betaalt, zou je voor een goede taalcursus kunnen kiezen onder redelijke voorwaarden. Dat vindt het Ministerie van VROM, dat de budgetten financiert, ook.

Hoogopgeleide immigranten willen bijvoorbeeld graag snel Nederlands leren en dan gaan werken of studeren. Nu moet iedereen in de meeste gemeentes eerst het inburgeringsexamen halen, dat voor hoogopgeleiden helemaal niet geschikt is. Je leert er namelijk weinig aan taal en je moet onder andere een portfolio maken, dat uit onderdelen bestaat, waar je waarschijnlijk niet veel moeite mee hebt. Tijdverspilling dus. Je hebt wel kennis van de Nederlandse maatschappij nodig, maar die bestaat uit andere onderwerpen.

Ook laagopgeleide inburgeraars hebben een cursus op hun maat nodig. Het aanbod van de gemeentes is niet altijd op iedereen afgestemd en vaak zitten groepen overvol: 15 cursisten of meer is geen uitzondering. Ze worden snel "klaargestoomd" voor het examen en het onderwijs laat te wensen over: er worden uitdrukkingen ingestampt en vragenlijsten min of meer uit het hoofd geleerd om het examen maar zo snel mogelijk te halen.

Het draait te vaak om commercie. Dit ligt zeker niet alleen aan de inburgeringsbureaus: ook de gemeentes zijn er debet aan. Zij betalen de budgetten pas achteraf, waardoor inburgeringsbureaus veel moeten investeren en ze dwingen de bureaus tot het maken van haast, zodat de cursussen zo goedkoop mogelijk zijn. Als nieuwe cursisten moet je bijvoorbeeld op elk moment in de cursus kunnen instromen. Dit komt de kwaliteit van het onderwijs niet ten goede, hoe begrijpelijk de gang van zaken soms ook is.

Bovendien zijn veel inburgeringsbureaus geen talenbureaus met interculturele kennis. Vaak zijn het van origine reïntegratiebureaus. Er zijn meestal wel professionele docenten, maar veel project leiders hebben geen verstand van onderwijs of van taal. Ze hebben ook vaak niet de juiste kennis om om te kunnen gaan met mensen uit een ver land.

Daarom is het P.I.B. een enorme uitkomst. Je ontvangt een zak vol centen, die je kunt uitgeven aan een cursus die geschikt voor jou is. Maar het is dan wél nodig dat er gedegen controle is, zodat de inburgeringsbureaus zich aan regels van goed gedrag houden. Anders geef je je geld beslist uit aan een fout bureau, dat je niet het recht gunt om eventueel over te stappen naar een ander bureau.

Ik heb het nog niet over het PVB gehad. Dat is namelijk een ander verhaal. Het PVB moet je aanvragen bij de IB-groep in Groningen. Je krijgt het geld niet zelf en je kunt ook niet vrij een talenbureau kiezen: je kunt alleen kiezen uit bureaus waarmee de gemeente op dat moment een contract heeft. Het PVB is voor mensen die onder de Pardonregeling vallen (ex-asielzoekers). Vraag hierover informatie bij je gemeente of kijk op onderstaande website. www.handreikinginburgeringgemeenten.nl.